Adela Stojanowska-Han z Zielonej Góry wraca pamięcią do wsi Kobyłowłoki w woj. tarnopolskim, gdzie przyszła na świat w 1925 r. Swoje dzieciństwo wspomina jako sielskie-anielskie. Do wybuchu II wojny światowej zdążyła ukończyć dwie klasy gimnazjalne. Po 17 września 1939 r., kiedy to wojska radzieckie zajęły wsie i miasteczka, postanowiła sama uczyć się, by móc zdać do następnej klasy.  Okupacja nie zniechęciła jej do nauki. Jeździła do szkoły handlowej w Czortkowie. To jej gimnazjalni profesorowie zorganizowali tu tajne komplety. Pod ich okiem zaliczyła I klasę przedwojennego liceum.

Należała w tym czasie do ruchu oporu. Była łączniczką i kolporterką AK w plutonie Jeż. Jej pseudonim to Jagienka. Przewoziła gazetki i paczki do określonych odbiorców. Wykorzystywała do tego legitymację szkolną, uprawniającą ją do przejazdów na trasie: Trembowla - Kopyczyn - Czortków. Polskie rodziny z sąsiedniej wsi Młyniska prosiły ją, by nauczała ich dzieci. Nie wahała się. Utworzyła dwa komplety i do lipca 1944 roku zaliczyła z nimi program I i III klasy. - Najczęściej zajęcia odbywały się u sołtysa w domu. Najmniej podejrzanie to mogło wyglądać - wspomina. - Ale lekcje prowadziłam też w prywatnych domach. Mieliśmy stare, polskie podręczniki i zeszyty. Nowości nie było, dlatego trzeba było niektóre czytanki powtarzać kilkakrotnie. Zajęcia odbywały się co drugi dzień. Każdy z nas musiał bardzo uważać, bo wielu miejscowych Ukraińców było na usługach Niemców. To oni nie tylko donosili, ale sami napadali, mordowali bezbronną ludność. Taki los spotkał moją mamę.  Kiedy Polska odzyskała niepodległość, moja mama została wybrana przez księdza do odegrana roli Emilii Plater. W przedstawieniu jechała na koniu, w pierwszym rzędzie, dopiero później inne dziewczęta - opowiada pani Adela. - Ukraińcy dobrze pamiętali tę scenę. Dlatego potem, w czasie II wojny światowej, zamordowali mamę. Miała 43 lata.

Fragment wspomnień Adeli Stojanowskiej - Han. Wyszukał i wstawił: B. Szarwiło, za:


enfrdeitptrues

75. rocznica ludobójstwa

Reklama

 

Szukaj w serwisie

Statystyki

Odsłon artykułów:
2356167

Odwiedza nas 191 gości oraz 0 użytkowników.

cpr certification online
cpr certification onlinecpr certification onlinecpr certification online